• Een uiterlijke, concrete betekenisgeving die voortkomt uit het zintuiglijke.
• Een innerlijke, abstracte betekenisgeving die genetisch is bepaald. Men vindt codische vormen en structuren in alle talen en tekensystemen.

Volgens de genetische semantiek berust de verwerking van zintuiglijke prikkels en berust elke geestelijke functie van hersenen en zenuwstelsels op genetische codering. Alle bekende levensvormen zijn door evolutie voortgekomen uit het D.N.A. d.w.z. uit de genetische code.

Niet alleen de fysiologische levensvormen maar ook het 'geestelijk leven' is door evolutie voortgekomen uit de oudste tekens: 64 genetische 'woorden' gevormd uit 4 chemische 'letters': T (thymine), C (cytosine), A (adenine) en G (guanine).

• De axiomatische school tracht de betekenisgeving logisch vast te leggen door deductieve afleidingen. Het bekendste werk van deze school is Wittgenstein's "Tractatus Logico-philosophicus" en leidt tot de publicaties van de Wiener Kreis.
• De relativistische school vindt de axiomatische methode te beperkt en tracht de menselijke communicatie te verbeteren door een psychologische of filosofische benadering. In Groot-Brittanië wordt deze school vertegenwoordigd door lady Welby en in Nederland door de Signifische Kring met de dichter Frederik van Eeden, de jurist Jacob Israël de Haan, de wiskundige L.E.J. Brouwer en de hoogleraar G. Mannoury.
• De analytische school rekent betekenisrelaties tot de taalwetenschap. Dat logische deducties te eng zijn om de betekenisgeving vast te leggen leidt hier niet tot relativisme maar tot het zoeken naar een andere, een aangepaste logica. Deze werkt met semantische merkers en assen. Het Engelse "semantics" (semantiek, betekenisleer) werd bekend door "The Meaning of Meaning" (1923) van I.A. Richards (leerling van Welby) en Ch. H. Ogden.

Volgens de semantici is taal niet slechts een kwestie van verwijzen, conventionele naamgeving, waarnemingen, tradities en geheugen. Die vormen de oppervlakte van de betekenisgeving en verklaren het relatieve: de verschillen tussen de talen en de veranderingen in de tijd. Betekenisgeving veronderstelt daarnaast een menselijk vermogen dat zich in de hersenen situeert, aangeboren middelen die de universele kenmerken van de taal verklaren. Vertalen kan slechts omdat alle talen 'compatibel' zijn d.w.z. achter alle culturele verschillen schuilen steeds universele normen.

Aanvankelijk wijst de officiële taalwetenschap de mogelijkheid van aangeboren kennis resoluut af. De bekendste tegenwerpingen komen van de Amerikaanse linguïst Bloomfield (1933) wiens behavioristische opvattingen 25 jaar lang het onderwijs in de V.S. hebben gedomineerd. Wiskundigen, die de beperkingen van de deductieve methode hadden ervaren in de logische paradoxen en het theorema van Gödel, zochten en vonden in de semantiek een uitweg voor de moeilijkheden, bijvoorbeeld. de Poolse School met Alfred Tarski en Lukasiewicz.

Toen de tweede wereldoorlog uitbrak had de relativistische school opgehouden te bestaan. De 'significa' was zelfs uit Nederland verdwenen. De wiskundige en historicus prof. Evert Beth werd in het Nederlandse taalgebied de eerste verdediger van de semantiek. De bekende neo-positivist Rudolf Carnap wijzigde zijn mening onder invloed van Tarski's argumenten en hielp de semantiek in de V.S. verspreiden. De neo-positivisten gingen daarop een nieuwe versie van de axiomatische methode verdedigen.

In 1957 verscheen het eerste werk van Noam Chomsky. Chomsky stelt dat het taalvermogen een "generatieve grammatica" moet omvatten d.w.z. aangeboren en dus universele regels die toelaten grammaticale zinnen voort te brengen. De methode kan, en dat is het relatieve aspect, in elke taal op een specifieke manier worden toegepast. Chomsky stelt dat de taal erfelijk is en dat we moeten zoeken naar de genetische code achter de taal en ook dat er - op een dieper niveau - een verband tussen klanken en betekenissen moet bestaan.

De meeste standpunten van Chomsky worden tegenwoordig door taalkundigen algemeen aanvaard. Steven Pinker's "The Language Instinct" (Penguin '94) bevat een indrukwekkend aantal studies en argumenten ten voordele van de "generatieve grammatica". Zijn cognitief-psychologisch uitgangspunt tracht het nieuwe standpunt van erfelijke kennis te verzoenen met de behavioristische traditie die de V.S. universiteiten domineert. De cognitieve psychologie van Pinker bestudeert de talen als producten van de hersenen (software) en de hersenen als een biologische computer. Pinker geeft argumenten van kinderpsychologen, biologen, neuro-fysiologen, computerdeskundigen, linguïsten e.a. waaruit het bestaan van een denktaal niet enkel mogelijk blijkt maar noodzakelijk.

• De 'earning capacity' van project Khnum. De nederlandstalige enquête is afgerond (bekijk de resulaten op onze blog). De engelstalige loopt nog tot november 2010. Start de Survey hier.
• Free as a bird: een cross-cultureel onderzoek naar het concept vrijheid en het verband met kleurencombinaties. Start de survey hier.

Voorbeeld: bij 84 munten uit verschillende landen wordt het profiel van de afbeelding vergeleken met de richting van de draaias nodig om de letter op de keerzijde juist te kunnen lezen. De verwachting is dat munten die in één opzicht yin (0) zijn dat gewoonlijk ook zijn voor het andere: naar links zien (0) komt meestal overeen met een verticale (0) as, naar rechts (1) met een horizontale (1). Hier wordt begrippenpaar 2 vergeleken met 9. De 17 verbindingen tussen de 10 begrippenparen (hierboven dubbel geteld!) vormen een netwerk.

Elk op zich zijn deze testen, vanwege het beperkt aantal steekproeven, niet significant d.w.z. de tendens die voorspeld werd door de theorie overheerst, maar is nooit sterk genoeg om van een statistisch bewijs te mogen spreken. Tezamen vormen deze 17 testen volgens de 'productregel' van de statistiek nochtans een voldoende bewijs voor het spontaan toepassen van yin-yang verdelingen.

"De Denk-beeldige Ruimte" bevat verder een enquête waar 100 personen (ingedeeld volgens sociaal milieu) op 12 vragen antwoorden geven, waarbij ze (onbewust) telkens een voorkeur uitdrukken voor yin of yang. Zoals bij de 17 testen blijkt ook hier dat de ondervraagde die met één antwoord kiest voor yin gewoonlijk ook yin kiest bij andere vragen.

• Vergelijking tussen de trefwoorden van het 3000 jaar oude chinese 'Ji Tjing' en die van de Lüscher-kleurentest.
• Vergelijking van de trefwoorden bij kleuren in het semantisch woordenboek met de resultaten van socioloog Eva Heller.
• Statistisch onderzoek naar horizontaal en verticaal in kunststromingen vanaf het begin van de 20e eeuw op grond van verzamelde reproducties.
• Statistisch onderzoek naar de logische oriëntatie in de voorkeur van proefpersonen.
• Onderzoek naar de meest voorkomende vormelementen in abstracte kunst.
• Aansluitend bij vorige proef: vergelijking van deze resultaten met vormen die gebruikt worden in publiciteit.
• Statistisch onderzoek naar de betekenis van zeshonderd AAO-klinkerwoorden in 12 talen.
• Statistisch onderzoek naar de relatie kleur-klinker door telling van de klinkers in een bloemengids.
• Statistisch onderzoek naar de relatie kleur-klinker-vorm door vergelijking van nationale vlaggen.
• Statistisch onderzoek naar de relatie tussen oriëntatie en kleur aan de hand van postzegelverzamelingen.
• Statistisch onderzoek naar de samenhang tussen profiel en draairichting door vergelijking van 84 muntstukken uit verschillende landen.
• Statistisch onderzoek naar klinkers in mannelijke en vrouwelijke voornamen.
• Steekproef naar klinkers en geslacht bij nederlandse woorden.
• Statistisch onderzoek naar de klinkers van even en oneven getallen in 11 talen.
• Statistisch onderzoek naar het gebruik van kleuren en vormen in een thematische kunstmanifestatie.
• Statistisch onderzoek naar het gebruik van klinkers A en I in de werken van Theilhard De Chardin.

• 64 gelaatsexpressies
• 64 vormen en kleurcombinaties
• Symbotron

naar begin

"... all the chief expressions exhibited by man are the same throughout the world. ... we may infer with much probability, that such expressions are true ones- that is, are innate or instinctive." Charles Darwin

De parameters van de gelaatsexpressie werden verzameld op basis van onderzoeken van Charles Darwin, F.I. Parke & K. Waters, I. Fônagy & C. Magdics. Zes basisexpressies met name vreugde, angst, woede, somberheid, walging en verrassing werden hier volledig beschreven en konden vergeleken worden met de resultaten van het Semantisch Woordenboek van F. Alpaerts. Zo werden zes semantische gelaatsmerkers geselecteerd en gecodeerd.

Tafel met zes semantische gelaatsmerkers

Een zeefdruk toont het resultaat van het combineren van 12 elementaire vormkenmerken. De poster is een cataloog van vormmogelijkheden, een handig gereedschap om het ontwerpen bij te staan of een prachtig kunstobject.

64 vormen en kleurcombinaties, zeefdruk acht kleuren, 50 x 60 cm

De blauwe vorm (boven-links) heeft de code 000 000. Met andere woorden, de vorm is onregelmatig, ruw, sober, verticaal, dik en hoekig. De gele vorm (onder-rechts) met code 111 111 is regelmatig, glad, overladen, horizontaal, dun en rond. De andere vormen zijn alle mogelijke variaties tussen deze twee tegengestelden.

Tafel met de 6 polaire vormkenmerken

Symbotron

Poster: offset vier kleuren, 50 x 60 cm, Inez Michiels

Het experiment toont de mogelijkheid dat men door eenvoudige symbolen te combineren, complexere begrippen kan vormen. Het experiment bestaat uit een poster en een interactieve versie. De symbolen werden verzameld uit het Semantisch Woordenboek van F. Alpaerts. Het gaat om de symbolen van de acht basiskleuren. Die werden met elkaar gecombineerd tot een geheel van 64 symbolenparen. In de posterversie werden bij die symbolenparen trefwoorden geplaatst. In de interactieve versie kan je zelf symbolen combineren. De symbolen zijn verdeeld in acht groepen die overeenkomen met de acht basiskleuren. Ze zijn per kleur geanimeerd zodat je binnen elke kleur overgangen kan zien tussen aanverwante betekenissen. Door de kleurgroepen te combineren kan je er zelf woorden bij bedenken of gewoon genieten. Je kan alle acht symbolengroepen tegelijk laten animeren. Bekijk de inertactieve versie van het Symbotron experiment (Flash technologie). Bestel de poster hier Te bezichtigen na afspraak in ons atelier.